موضوع :
داستان عتق و آزادي ثوبيه
علماي اعلام در كتابهاي تاريخ وـحديث داســتان آزاد كــردن ثــوبيه
از طرف ابو لهب را بيان كرده اند وقتيكه حضرت رسول متولد شد ثـوبيه
كنيز ابولهب بشارت را به مولايش ابولهب داد وابولهب در برابـر آن او را
آزاد كرد،وروايت كرده اند عباس بن عبدالمطلب او را در خـواب ديـــد،
سؤال كرد بعد از مرگت بر سر شما چه آمد جواب داد،گفت بعد از مرگم
هيچ خير نديدم غير از اينكه بواسطه آزادي ثوبيه بر من تخفيف عذاب مي
شود،وتمام روزهاي دوشنبه مرا از عذاب معاف مي دارندوجماعتي از ائمه
حديث وتاريخ مثل امام عبدالرزاق صنعاني وامام بخاري،حافظ ابن حـجر،
حافظ ابن كثير،حافظ بيهقي،ابن هشام،سهيلي،حافظ بغوي،ابـــن ربيـــع،
اشخر،عامري اين داستان را روايت كرده اند.
خلاصه بحث
اين داستان بسيار مشـهور ودر كتــابهاي معـــتبر تاريخ وحديث آمده
است وبراي تأكيد وتأييد آن كافي است كه امام بخاري در كتاب صـحيح
خود كه كلاً برصحت احاديث آن اتفاق دارند آورده وآنرا به تفـــــصيل
ذكر كرده است.
بدان اين داســـتان از جــمله مناقب وفــضايل وكرامات حضرت رسول
است كه علما در ذكر همچنين مـناقبي لازم دانــسته اند زيــاد به تـــحقيق
وتفتيش بپردازند و اگر براي ذكر آنها شرايط صحيح به معني مصـطلح كلمه
در نظر گرفته شود،امكان ذكر سيره و اوصاف رسول علي الخصوص قبـل از
بعثت بسيار بعيد خواهد بود،بلي شروط مذكور در احاديـث احـكام مــقرر
است:اگركسي بگويد داستان خواب عباس باطل است بــدليل آيــه مــبارك
{وَقَدِمْنَا إِلَى مَا عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْنَاهُ هَبَاء مَّنـثُوراً }درجــواب خــواهيم
گفت اين ادعا باطل است وخلاصه كلام در اين مقام اين است كه اعــــمال
كفار مورد توجه واقع نمي شود،ولي معني نمي دهد كه همه آنها در عــذاب
يكسان هستند بلكه بنا به فتواي علما عذاب آنها متفاوت است ودرحـــديث
صحيح موجود است از رسول خداص سؤال شد ابوطالب كه از هيچ چيز در
مورد شما و مواظبت از شما دريغي نداشت آيا شما بـراي او چــه مـــنفعتي
داري؟فرمودند او را از قعر جهنم نجات دادم وبه اطراف كه آتشي كـــمي به
آن مي رسد در آوردم.لذا تخفيف عذاب از ابولهب جاي انكار نيســــت ودر
حديث ابوطالب دلالت واضـح هســت كه حضـــرت در دنــيا وقبل از روز
قيامت به اذن خداوند تصرفاتي كرده وبراي كسيكه بخواهد به شــفـاعت مي
پردازد بعضي در ردّ تخفيف عذاب از ابو لهب اســتدلال كـرده انـد كه رؤيـا
اثري ندارد ولي حفاظ حديث آنرا رد مي كنند بواســـطه خـواب در زمـــان
جاهليت وقبل از بعثت مي دانستند كسي پيدا مي شود كه شــرك وكـــفر را
از بين مي برد.اما قول بعضي كه گفته اند خواب و رؤياي عبــاس در زمـــان
كفر او بود وشهادت كافران مسموع نيست در جواب مي گــــوئيم رؤيـــا از
طرف هر كس باشد موجب حكم وخبر نيست ولي اين ادعا كه خــــــــواب
عباس در زمان كفر او بوده مسموع نيست ومردود است وبويي از عــــــــلم
نبـــرده وندارد،چون هيــــچكس نگفته رؤيا در شهادت قبول اسـت بلكه
بشارتي مي باشد كه در آن دين وايمان مشروط نيست بلكه خداوند مــتعال
در قرآن مجيد براي معجزه حــضرت يوسـف رؤيـاي پادشـاه مصـر را كـه
خودش بت پرست بوده ومذهب آسماني را نداشته بيان فرموده وتعبير آن را
از معجزات حضرت يوسف به حساب آورده وخوابش درست در آمــد،اگر
خواب بر هيــچ چيــز دلالــت نداشته باشد خـداوند آنرا ذكر نمي كرد وبه
همين استدلال علما گفته اند درست است كه كافر خــداوند را در خــواب
ببيند وتوبيخ وانذار را دريافت دارد.
|